Niet-gecontracteerde zorg wordt met de grond gelijkgemaakt in “Hoofdlijnenakkoord Wijkverpleging”

2018-11-30T15:33:03+02:00 14 juni, 2018|

TL;DR: Dit artikel biedt een kritisch perspectief op het Hoofdlijnenakkoord Wijkverpleging, waarin de afspraken voor de wijkverpleging in de periode 2019-2022 zijn vastgelegd. De nadruk ligt hier vooral op de doelstellingen t.a.v. de vermindering van niet-gecontracteerde zorg. Conclusie: De gestelde maatregelen zijn in de meeste gevallen discutabel, en blijken ineffectief. Intussen stijgt het aandeel niet-gecontracteerde zorg, omdat dit in de praktijk voor zorgverleners, cliënt en ziekenhuis toch aantrekkelijk blijft.

 

“435 miljoen EXTRA naar de wijkverpleging”

“Kwaliteit van de zorg in Nederland verder verbeteren”

“De juiste zorg op de juiste plek”

“Aandacht voor gezondheid en preventie”

 

Op 6 juni 2018 is het Hoofdlijnenakkoord Wijkverpleging ondertekend door o.a. de minister, V&VN en ZN (Zorgverzekeraars Nederland). Bovenstaande voornemens staan erin, dus dat belooft veel goeds. Al deze mooie woorden kunnen helaas niet verbloemen dat er drie volle pagina’s zijn gewijd aan het inperken van niet-gecontracteerde zorg. Waarom wordt hier zoveel nadruk op gelegd? En wat is er eigenlijk zo slecht aan niet-gecontracteerde zorg?

 

De afspraken

In het akkoord staat onder andere (letterlijk!) het volgende omschreven.

“Contractering is hèt* vehikel om afspraken te maken over doelmatigheid, kwaliteit, innovatie, organiserend vermogen en de juiste zorg op de juiste plek. Partijen vinden de groei van niet-gecontracteerde zorg onwenselijk.”

(*Uit enthousiasme voor contractering is hier een taalfout gemaakt door de schrijvers van het hoofdlijnenakkoord)

“Om de keuze-informatie van de cliënt te faciliteren zijn zorgverzekeraars en zorgaanbieders transparant over (de kosten van) niet-gecontracteerde zorg. De bijdrage die de verzekerde zelf dient te betalen als hij/zij gebruik maakt van een niet-gecontracteerde zorgaanbieder, mag geen verrassing voor de verzekerde zijn.”

 

“Partijen zeggen elkaar medewerking toe om het aandeel niet-gecontracteerde zorg te laten dalen en maken hiertoe (…) afspraken.”

 

Als je dit zo leest, lijkt niet-gecontracteerde zorg bijna een misdaad. Er is niet alleen een duidelijke voorkeur voor gecontracteerde zorg, maar alle partijen (ministerie, zorgverzekeraars, belangenverenigingen én verpleegkundigen) zijn het er blijkbaar over eens: Niet-gecontracteerde zorg is een plaag die moet worden teruggedrongen. Maar waar komt dit beeld vandaan?

 

De nadelen van niet-gecontracteerde zorg

Als we kijken vanuit het oogpunt van de zorgverzekeraars, heeft de niet-gecontracteerde zorg zeker verschillende nadelen:

  • Er is (wettelijk gezien) weinig controle op de kwaliteit van de zorg
  • Er is weinig tot geen controle op de kosten
  • Niet-gecontracteerde zorg is in de regel duurder dan gecontracteerde zorg
  • Er is weinig tot geen controle op fraude
  • De administratieve lasten zijn hoger

Voor een groot deel komt het op het volgende neer: de zorgverzekeraar heeft geen controle op hoe de zorg wordt geleverd, en hoeveel het kost. Bij gecontracteerde zorg bepaalt de zorgverzekeraar hoeveel geld er naar een instelling gaat per jaar, en kunnen ze kwaliteitscontroles uitoefenen.

Het weerleggen van deze argumenten en het twijfelen aan de “macht” van zorgverzekeraars laat ik bij deze even los. We gaan ervan uit dat deze argumenten goed onderbouwd zijn en redelijk. Vanuit dit oogpunt zou het inderdaad wenselijk zijn om niet-gecontracteerde zorg terug te dringen. In het akkoord zijn afspraken gemaakt om gecontracteerde zorg beter te faciliteren, óók voor kleinere zorgaanbieders. Alle partijen gaan hun best doen om dit voor elkaar te krijgen: probleem opgelost.

…Of toch niet? Hoe kan het dan zijn dat het aandeel niet-gecontracteerde thuiszorg alleen maar groeit? Hoe kan het dat steeds meer zorgverleners overstappen van gecontracteerd naar niet-gecontracteerd werken? Is het een epidemie? Worden deze mensen misleid door een frauduleuze industrie? Hier moet iets aan gedaan worden! EN SNEL!

 

De maatregelen

Desperate times call for desperate measures…. In het hoofdlijnenakkoord zijn maatregelen opgenomen, om de niet-gecontracteerde zorg “hardhandig” terug te dringen. Deze maatregelen komen lichtelijk wanhopig over, maar kunnen zomaar realiteit worden in de komende jaren. Ik quote:

“Om de kostenbeheersing van de zorg te bevorderen benutten zorgverzekeraars in de huidige praktijk het cessieverbod en het machtigingsvereiste.”

 

“Partijen spreken af dat bij niet-gecontracteerde zorg gebruik kan worden gemaakt van een second opinion, waarbij een andere partij kan
worden gevraagd de indicatiestelling opnieuw te beoordelen. Dit indien er signalen zijn dat er sprake is van een niet-passende indicatie.”

 

“Als het aandeel niet-gecontracteerde zorg ondanks de inspanningen niet daalt, zijn verdergaande aanpassingen in wet- en regelgeving noodzakelijk om het onderscheid tussen de vergoeding van nietgecontracteerde* versus gecontracteerde zorg te verhelderen dan wel te versterken.”

(*Consistentie in de spelling van woorden is hier geen prioriteit. Niet-gecontracteerd, nietgecontracteerd… als het maar GEËLIMINEERD WORDT!)

 

Het is belangrijk om deze maatregelen in perspectief te plaatsen. Het “cessieverbod” en “machtigingsvereiste” zijn in essentie maatregelen die het voor zorgverleners onaantrekkelijk en moeilijker maken om niet-gecontracteerd te werken. De machtiging houdt in dat vóóraf aan de start van de zorg, de niet-gecontracteerde zorgverlener toestemming moet vragen aan de zorgverzekeraar om de zorg te verlenen. Dit levert administratieve lasten op, waardoor de zorg pas na een aantal dagen of zelfs weken na aanvraag kan starten. Dit is lastig voor de zorgverlener, maar uiteindelijk is in de praktijk de cliënt hier de dupe van. Wanneer een terminale cliënt thuis wil sterven, en vijf gecontracteerde partijen de zorgvraag afwijzen, kun je niet aankomen met: “Uw aanvraag wordt in behandeling genomen door de zorgverzekeraar. Verwerkingstijd: 3 weken.”. Dit lijkt het tegenovergestelde te zijn van zorg op maat, en lijkt soms zelfs in strijd met de wet. Dit vond een groep ZZP’ers in de zorg ook, en daarom kwamen zij in actie onder de naam Stichting ZorgRecht.

(Opmerking: Zorgverzekeraars vinden de administratieve lasten van niet-gecontracteerde zorg te hoog, en willen het mede daarom inperken. Een maatregel om dit te bereiken is het verhogen van de administratieve lasten door een machtigingsvereiste. Zodat ze kunnen zeggen: “Zie je wel! De administratieve lasten van niet-gecontracteerde zorg zijn echt bizar hoog!”. I see what you did there, Zilveren Kruis.)

 

Niet-gecontracteerd werken in de praktijk

Stichting ZorgRecht neemt het op voor niet-gecontracteerde zorgverleners, die niet begrijpen waarom ze op alle mogelijke manieren worden tegengewerkt. Zorgverleners zien deze manier van werken over het algemeen als positiever. Er is meer aandacht voor de cliënt, de zorg kan flexibeler worden ingezet, en er gaat weinig tot geen geld verloren aan tussenlagen zoals bij gecontracteerde partijen. Zij zien het ontmoedigingsbeleid van de zorgverzekeraars als een gebrek aan vertrouwen, waarbij de focus ligt op geld verdienen (door de zorgverzekeraars) en niet op passende zorg voor de cliënt.

We begrijpen allemaal dat gecontracteerde zorg de voorkeur heeft, omdat het grip geeft op de kosten en mogelijkheden biedt tot goede kwaliteitscontroles. Maar wat gebeurt er als de thuiszorgorganisaties en instellingen hun zogenoemde “plafond” al vóór de zomervakantie bereikt hebben? Het ziekenhuis belt de één na de ander op, maar geen enkele gecontracteerde partij kan de zorg aannemen. Iedereen weet dat het ziekenhuis kampt met tekorten, en geen enkele patiënt langer wil houden dan nodig is. Dus wie bellen ze? De niet-gecontracteerde ZZP’ers. Zij kunnen dezelfde avond nog starten met de zorg, komen met een onafhankelijke niveau 5 indicatiesteller, en leveren zorg met dezelfde bevoegdheid en bekwaamheid als gecontracteerde zorgverleners. De cliënt is tevreden, het ziekenhuis heeft geen extra kosten, maar de zorgverlener moet nog maar afwachten of ze uitbetaald krijgen voor de geleverde zorg. Ze worden weggezet als fraudeurs, terwijl ze zelden 100% van de gewerkte uren betaald krijgen.

Dit zijn slechts enkele problemen en tegenstrijdigheden waar zelfstandige zorgverleners in de thuiszorg tegenaan lopen. In de toekomst zal blijken dat niet-gecontracteerde zorg niet zomaar “weg te pesten” is. Zorgverzekeraars zullen toch ooit het gesprek aan moeten gaan. Een voornemen dat prachtig omschreven wordt in het hoofdlijnenakkoord:

 

“Deze ontwikkelingen (…) vragen om een transformatie naar het leveren van de juiste zorg op de juiste plek door de juiste professional op het juiste moment en tegen de juiste prijs, met als uitgangspunt dat de cliënt minimaal even goede of zelfs betere zorg zal ontvangen.”

“Partijen zijn verantwoordelijk voor het beheersbaar houden en verder terugdringen van overbodige regeldruk om te komen tot een substantiële verlaging van administratieve lasten.”

 

Ik had het zelf niet beter kunnen verwoorden.

2 Comments

  1. Zorg Met Elkaar 14 juni 2018 at 13:10

    Hoi lezers,

    Laat me in een reactie weten wat je van dit artikel vond! Wat is jouw ervaring met het machtigingsvereiste?

    Francis

Laat een reactie achter